Κολωνάκι και Λυκαβηττός

Η συνοικία οφείλει το όνομά της σε έναν αρχαίο κίονα ύψους περίπου δύο μέτρων, το «κολωνάκι», που ξεχώριζε στην περιοχή πριν ακόμη αυτή χτιστεί και σήμερα στέκεται στην πλατεία (επίσημα πλατεία Φιλικής Εταιρίας). Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας οι πλαγιές ήταν ακατοίκητες και τις έλεγαν Κατσικάδικα, γιατί εκεί έβοσκαν τις κατσίκες τους οι γαλατάδες, ενώ τα πρώτα σπίτια χτίστηκαν στα μέσα του 19ου αιώνα, όταν η γειτνίαση με τα Ανάκτορα (το σημερινό κτίριο της Βουλής) φαίνεται ότι έκανε την περιοχή περιζήτητη.

Ωστόσο, το Κολωνάκι χτίστηκε κυρίως μετά το 1890, και ένας ναύαρχος που εγκαταστάθηκε εδώ με την οικογένειά του το 1894, σε ηλικία 14 ετών, θυμόταν ότι θεωρούνταν από τότε κιόλας η πιο υγιεινή και η πιο αριστοκρατική συνοικία της πόλης. Η συνοικία ήταν, επιπλέον, από τις πρώτες γειτονιές της Αθήνας που υιοθέτησαν την πολυκατοικία, στον Μεσοπόλεμο για την αθηναϊκή ελίτ και, από τη δεκαετία του 1950, όπως και στην υπόλοιπη πόλη, κυρίως με αντιπαροχή. Πολλές από τις μεταπολεμικές πολυκατοικίες της σχεδιάστηκαν από αρχιτέκτονες που προτιμούσε η ανώτερη μεσαία τάξη, ανάμεσά τους ο Εμμανουήλ Βουρέκας και ο Κωνσταντίνος Καψαμπέλης, ενώ στην οδό Πατριάρχου Ιωακείμ στέκονται ακόμη αρκετές πολυκατοικίες του Μεσοπολέμου.

Η πλατεία Κολωνακίου έχει κόσμο όλη τη μέρα, και το This is Athens (ο επίσημος οδηγός επισκεπτών του Δήμου Αθηναίων) κάνει λόγο για αμέτρητα καφέ, καταστήματα σχεδιαστών μόδας και, όπως είναι φυσικό, νεραντζιές. Η Ναυαρίνου και η Σκουφά είναι ένας δρόμος με δύο ονόματα, που ανηφορίζει ήπια από τα Εξάρχεια ως την πλατεία Κολωνακίου, και ένα κείμενο της Athens Voice περιγράφει το κομμάτι της Σκουφά με τα νεοκλασικά, τις πολυκατοικίες της δεκαετίας του '60, τα ψηλά δέντρα και τα τραπεζοκαθίσματα στα πεζοδρόμια. Η Βουκουρεστίου, που πήρε το όνομά της από τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου του 1913, ξεκινά από την οδό Σταδίου και φτάνει ως την πλαγιά του Λυκαβηττού. Τη δεκαετία του 1950 έγινε ο δρόμος των εισαγόμενων ειδών και των κοσμηματοπωλείων, και είναι ακόμη γνωστή για τις ακριβές μπουτίκ της. Οι γκαλερί Ζουμπουλάκη, από τις παλαιότερες της Αθήνας, άνοιξαν στην οδό Κριεζώτου το 1966 και στην πλατεία το 1973.

Πάνω στις λεωφόρους Βασιλίσσης Σοφίας και Βασιλέως Κωνσταντίνου, ή λίγα βήματα από αυτές, βρίσκονται το Μουσείο Μπενάκη, το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο, το Πολεμικό Μουσείο και η Εθνική Πινακοθήκη. Το Μουσείο Μπενάκη, που ίδρυσε ο Αντώνης Μπενάκης το 1930, στεγάζεται στο αρχοντικό της οικογένειάς του, απέναντι από τον Εθνικό Κήπο, και οι συλλογές του μουσείου καλύπτουν την ελληνική τέχνη από τους προϊστορικούς ως τους νεότερους χρόνους. Το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης ιδρύθηκε το 1986 για να στεγάσει τη συλλογή του Νικολάου και της Ντόλλης Γουλανδρή, και το 1991 του παραχωρήθηκε το Μέγαρο Σταθάτου (έργο του Ερνέστου Τσίλλερ, χτισμένο το 1895). Το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο, που ιδρύθηκε το 1914, έχει την έδρα του από το 1930 στη Βίλα Ιλίσια, την κατοικία που έχτισε ο Σταμάτης Κλεάνθης ανάμεσα στο 1840 και το 1848 για τη Δούκισσα της Πλακεντίας.

Στη συνοικία βρίσκονται και αρκετές πρεσβείες, ανάμεσά τους η βρετανική και η γερμανική, και ο Βρετανός πρέσβης κατοικεί στο σπίτι που χτίστηκε το 1932 για τον Ελευθέριο Βενιζέλο και ανήκει στη βρετανική διπλωματική αποστολή από το 1936.

Ο Λυκαβηττός, λόφος από ασβεστόλιθο της Κρητιδικής περιόδου τον οποίο, κατά τον μύθο, άφησε να πέσει η Αθηνά ενώ τον μετέφερε για την Ακρόπολη, φτάνει τα 277 μέτρα (είναι το ψηλότερο σημείο του κέντρου της Αθήνας), με πεύκα γύρω από τη βάση του και το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου στην κορυφή. Από την οδό Αριστίππου, στο Κολωνάκι, ξεκινά το τελεφερίκ, που από τις 18 Απριλίου 1965 διανύει τα 210 μέτρα της διαδρομής του ολόκληρα μέσα σε σήραγγα.

Κοντά στην κορυφή, το υπαίθριο θέατρο που σχεδίασε ο Τάκης Ζενέτος άνοιξε ξανά στις 15 Σεπτεμβρίου 2023, ύστερα από περίπου 15 χρόνια, αποκατεστημένο από τον Δήμο Αθηναίων σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό του (ένα δημοσίευμα του Απριλίου 2023 ανέφερε 3.850 θέσεις). Πιο χαμηλά, η πλατεία Δεξαμενής πήρε το όνομά της από τη δεξαμενή όπου καταλήγει το Αδριάνειο Υδραγωγείο, που άρχισε να λειτουργεί το 140 μ.Χ. και φέρνει νερό από πηγές της Πάρνηθας ύστερα από διαδρομή περίπου 20 χιλιομέτρων (τη διαχείριση των νερών του έχει σήμερα η ΕΥΔΑΠ).

Τη συνοικία εξυπηρετούν τρεις σταθμοί του μετρό, ο Ευαγγελισμός στη Βασιλίσσης Σοφίας (στη Γραμμή 3, σε λειτουργία από τις 28 Ιανουαρίου 2000), το Σύνταγμα, όπου οι Γραμμές 2 και 3 συναντούν το τραμ, και το Πανεπιστήμιο, στη Γραμμή 2. Ορισμένοι συρμοί της Γραμμής 3 συνεχίζουν ως το αεροδρόμιο, ενώ για όσους οδηγούν η Βασιλίσσης Σοφίας, στο νότιο όριο της συνοικίας, είναι τμήμα του εθνικού δρόμου προς τη Ραφήνα.

Η νέα Γραμμή 4 θα προσθέσει σταθμό κάτω από την πλατεία, όπου οι εργασίες ξεκίνησαν τον Απρίλιο του 2023 (Athens Voice, Οκτώβριος 2024), και σταθμό μετεπιβίβασης με τη Γραμμή 3 στον Ευαγγελισμό. Σύμφωνα με δημοσίευμα του CNN Greece του Απριλίου 2026, η σύμβαση ορίζει την ολοκλήρωση των έργων στα τέλη του 2029, εκτός αν προκύψουν απρόβλεπτες δυσκολίες, ενώ στον Ευαγγελισμό εκκρεμούσε ακόμη η προσφυγή για το πάρκο Ριζάρη, οπότε οι ημερομηνίες μπορεί κάλλιστα να μετακινηθούν.

Μέσα στον Δήμο Αθηναίων, το Κολωνάκι θεωρείται από τις ακριβότερες συνοικίες. Το This is Athens γράφει ότι εδώ συχνάζουν η παλιά αθηναϊκή αστική τάξη, ο κόσμος της τέχνης, οι λάτρεις του καφέ και όσοι ψωνίζουν, ότι πολλά σπίτια περνούν από γενιά σε γενιά, και ότι τους ηλικιωμένους κατοίκους (τους Κολωνακιώτες) οι υπόλοιποι Αθηναίοι τους βλέπουν σχεδόν σαν γαλαζοαίματους.

Στην έρευνα της Greca House με δεδομένα της 1ης Οκτωβρίου 2026, η περιοχή Κολωνακίου και Λυκαβηττού είχε την υψηλότερη διάμεση ζητούμενη τιμή ανά τ.μ. από όλες τις αθηναϊκές περιοχές που εξετάζει (ο αριθμός δίνεται πιο κάτω), ενώ η διάμεση τιμή για το σύνολο των 197 διαμερισμάτων του αθηναϊκού δείγματός της ήταν 3.667 ευρώ ανά τ.μ.

Οι δυσκολίες είναι κυρίως πρακτικές: η πλατεία είναι εργοτάξιο από τον Απρίλιο του 2023 και μάλλον θα παραμείνει για αρκετό καιρό ακόμη (ο επίσημος οδηγός χαρακτηρίζει κολοσσιαία την εκσκαφή), ενώ οι ψηλότεροι δρόμοι ανηφορίζουν στην πλαγιά του λόφου, κάποιοι από αυτούς με σκαλιά. Όσο για τη νυχτερινή ζωή, πολλοί Αθηναίοι εξακολουθούν να θεωρούν το Κολωνάκι την καλύτερη επιλογή στο κέντρο, αν και, κατά τον ίδιο οδηγό, η σημερινή εικόνα ελάχιστα θυμίζει τον κόσμο και τα κλαμπ της δεκαετίας του '90.